सत्यध्येय एकविचार उपसंपादक : योगिता जोशी (कल्याण)
कल्याण शहराच्या ऐतिहासिक आणि धार्मिक वैभवाचे प्रतीक असलेल्या दुर्गाडी किल्ल्यावर घटस्थापनेच्या शुभमुहूर्तावर नवरात्रोत्सव आणि यात्रेचा उत्साहपूर्ण प्रारंभ झाला आहे. देवीच्या दर्शनासाठी मोठ्या संख्येने दाखल होणारे भाविक, भक्तिमय वातावरण, धार्मिक विधी आणि उत्सवाचे आकर्षक नियोजन यामुळे दुर्गाडी किल्ला नवरात्रोत्सवाच्या काळात भक्तीच्या रंगात न्हाऊन निघतो. श्रद्धा, इतिहास आणि परंपरेचा वारसा जपणारा हा उत्सव केवळ धार्मिक सोहळा नसून कल्याणच्या सांस्कृतिक ओळखीचा अविभाज्य भाग बनला आहे.दुर्गाडी किल्ल्यावरील नवरात्रोत्सवाच्या इतिहासाला १९६७ मधील घटनांची महत्त्वपूर्ण पार्श्वभूमी आहे. त्या काळात किल्ल्यावरील मंदिर आणि पूजेच्या अधिकारावरून वाद निर्माण झाला होता. तत्कालीन सरकारने तेथे पूजेवर बंदी घातल्याचा संदर्भ या उत्सवाच्या इतिहासाशी जोडला जातो. याच पार्श्वभूमीवर शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावल्याचे स्थानिक ऐतिहासिक कथनांमध्ये नमूद केले जाते. ८ सप्टेंबर १९६७ रोजी दुर्गाडी किल्ल्यावर भगवा ध्वज फडकवून नवरात्रोत्सवातील पूजा आणि आरतीला चालना दिल्याची आठवण आजही या उत्सवाशी जोडली जाते. त्यामुळे दुर्गाडी किल्ल्यावरील नवरात्रोत्सवाला धार्मिक महत्त्वाबरोबरच ऐतिहासिक आणि सामाजिक महत्त्वही प्राप्त झाले आहे.तेव्हापासून ‘किल्ले दुर्गाडी नवरात्र उत्सव समिती’ आणि स्थानिक भाविकांच्या सहभागातून ही परंपरा दरवर्षी मोठ्या उत्साहात पुढे नेली जात आहे. घटस्थापनेपासून सुरू होणाऱ्या या यात्रेत देवीच्या दर्शनासाठी भाविकांची मोठी गर्दी होत असते. कुटुंबासह दर्शनासाठी येणारे भक्त, पूजा-अर्चा, आरती आणि भक्तिमय वातावरण यामुळे संपूर्ण परिसरात चैतन्य निर्माण होते. देवीच्या चरणी नतमस्तक होऊन सुख, समृद्धी आणि कुटुंबाच्या कल्याणासाठी प्रार्थना करणाऱ्या भाविकांच्या श्रद्धेतून या उत्सवाचे महत्त्व अधोरेखित होते.या यात्रेचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे उत्सवाचे नियोजन आणि भाविकांचा उत्स्फूर्त सहभाग. दरवर्षी मोठ्या संख्येने येणाऱ्या भाविकांना देवीच्या दर्शनाचा लाभ मिळावा, धार्मिक कार्यक्रम सुरळीत पार पडावेत आणि उत्सवाचे पावित्र्य टिकून राहावे, यासाठी आयोजकांची भूमिका महत्त्वाची ठरते. दुर्गाडी किल्ल्यावरील हा नवरात्रोत्सव केवळ धार्मिक परंपरेचे जतन करत नाही, तर कल्याणच्या ऐतिहासिक वारशाची आठवण नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचेही काम करतो.१९६७ मधील ऐतिहासिक घटनांची पार्श्वभूमी, बाळासाहेब ठाकरेंच्या भूमिकेची आठवण आणि वर्षानुवर्षे अखंड सुरू असलेली नवरात्रोत्सवाची परंपरा यामुळे दुर्गाडी किल्ल्याला विशेष स्थान प्राप्त झाले आहे. घटस्थापनेच्या शुभमुहूर्तावर सुरू झालेला हा भक्तिमय जागर नवरात्रभर भाविकांमध्ये उत्साह निर्माण करतो. श्रद्धा, भक्ती, इतिहास आणि सांस्कृतिक वारसा यांचा संगम असलेली ही यात्रा कल्याणच्या धार्मिक जीवनातील महत्त्वाचा उत्सव म्हणून ओळखली जाते.दुर्गाडी किल्ला म्हणजे कल्याणच्या इतिहासाचा अभिमान, भाविकांच्या श्रद्धेचा विश्वास आणि नवरात्रोत्सवाच्या परंपरेचा अखंड जागर!
