🟥 शिरपूरच्या विकासाला नवी गती; शेतकरी सहकारी साखर कारखाना पुन्हा सुरू होण्याची चिन्हे!

शिरपूर | प्रतिनिधी

सत्यध्येय एकविचार 

शिरपूर तालुक्याच्या आर्थिक, सामाजिक आणि सहकारी चळवळीच्या इतिहासात महत्त्वपूर्ण स्थान असलेला शिरपूर शेतकरी सहकारी साखर कारखाना पुन्हा सुरू होण्याच्या चर्चेमुळे तालुकाभरात आशेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. हजारो शेतकरी, कामगार, वाहतूकदार, व्यावसायिक आणि त्यांच्या कुटुंबांचे आर्थिक जीवन या कारखान्याशी जोडले गेले असल्याने त्याच्या पुनरुज्जीवनाकडे संपूर्ण तालुक्याचे लक्ष लागले आहे.नुकत्याच पार पडलेल्या विशेष सर्वसाधारण सभेनंतर कारखान्याच्या भवितव्याबाबत विविध स्तरांवर चर्चा रंगू लागल्या आहेत. काही सभासदांनी प्रश्न उपस्थित केले, काहींनी सूचना मांडल्या, तर काहींनी व्यवस्थापनाच्या निर्णयांवर नाराजी व्यक्त केली. मात्र या सर्व चर्चांमागे एकच समान भावना दिसून येते— शिरपूर शेतकरी सहकारी साखर कारखाना पुन्हा कार्यरत व्हावा आणि शेतकऱ्यांना त्यांच्या हक्काचा न्याय मिळावा.कारखाना म्हणजे फक्त उद्योग नव्हे, तर हजारो कुटुंबांचा आधारसाखर कारखाना हा केवळ ऊस गाळप करणारा उद्योग नसून ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा कणा मानला जातो. ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांना बाजारपेठ, कामगारांना रोजगार, वाहतूकदारांना व्यवसाय आणि स्थानिक व्यापाऱ्यांना आर्थिक उलाढाल मिळवून देणारे हे केंद्र असते.कारखाना बंद पडल्यामुळे अनेक शेतकऱ्यांना ऊस विक्रीसाठी दूरच्या कारखान्यांवर अवलंबून राहावे लागले. यामुळे वाहतूक खर्च वाढला, वेळेवर गाळप न झाल्याने आर्थिक नुकसान झाले आणि स्थानिक रोजगाराच्या संधीही कमी झाल्या. त्यामुळे कारखाना पुन्हा सुरू होणे ही केवळ एका संस्थेची गरज नसून संपूर्ण तालुक्याच्या अर्थचक्राला गती देणारी बाब ठरू शकते.विशेष सर्वसाधारण सभेत अनेक सभासदांनी कारखान्याच्या कामकाजाबाबत प्रश्न उपस्थित केले. सहकारी संस्थांमध्ये सभासदांना प्रश्न विचारण्याचा, सूचना मांडण्याचा आणि व्यवस्थापनाला जाब विचारण्याचा पूर्ण अधिकार असतो. हीच खरी लोकशाही आणि सहकाराची ताकद आहे.मात्र त्याचवेळी संस्थेच्या भवितव्याचा विचार करताना सर्वांनी सकारात्मक दृष्टीकोन ठेवणेही तितकेच आवश्यक असल्याचे मत अनेक जाणकारांनी व्यक्त केले आहे. कारण कारखान्याचे पुनरुज्जीवन हे कोणत्याही एका गटाचे किंवा व्यक्तीचे उद्दिष्ट नसून संपूर्ण तालुक्याच्या विकासाशी निगडित आहे.कारखान्याच्या पुनरुज्जीवनाच्या चर्चेदरम्यान आमदार अमरीशभाई पटेल यांच्या विकासकामांचीदेखील चर्चा होत आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून शिक्षण, आरोग्य, उद्योग आणि सामाजिक क्षेत्रात त्यांनी केलेल्या विविध उपक्रमांमुळे शिरपूरची ओळख राज्यभर निर्माण झाली आहे.शैक्षणिक संस्थांच्या माध्यमातून ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना दर्जेदार शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध झाल्या. अनेक युवकांना उच्च शिक्षण आणि रोजगाराच्या नवीन वाटा खुल्या झाल्या. औद्योगिक क्षेत्रातील प्रयत्नांमुळे तालुक्यात गुंतवणूक वाढण्यास मदत झाली आणि रोजगारनिर्मितीलाही चालना मिळाली.कारखान्याचे पुनरुज्जीवन म्हणजे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला नवी संजीवनीतज्ज्ञांच्या मते, साखर कारखाना सुरू झाल्यास ऊस उत्पादकांना हमीची बाजारपेठ मिळेल, वाहतूक व्यवसायाला चालना मिळेल, स्थानिक स्तरावर रोजगाराच्या संधी वाढतील आणि ग्रामीण भागातील आर्थिक व्यवहार पुन्हा गतिमान होतील.कारखान्याशी संबंधित असलेल्या अनेक कुटुंबांचे आर्थिक स्थैर्य पुन्हा निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे कारखान्याचे पुनरुज्जीवन हे केवळ उद्योग उभारणी नसून ग्रामीण विकासाच्या व्यापक धोरणाचा महत्त्वाचा भाग ठरू शकतो.कारखान्याच्या निवडणुका, संचालक मंडळाचा कार्यकाळ आणि भविष्यातील प्रशासन यासंदर्भातही सभासदांमध्ये मोठी उत्सुकता आहे. काही सभासदांनी न्यायालयीन मार्गाचा अवलंब केल्याचे समोर आले असून या प्रक्रियेतून योग्य निर्णय होऊन कारखान्याच्या भवितव्याला दिशा मिळावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.लोकशाही प्रक्रियेतून होणारे निर्णय आणि पारदर्शक प्रशासन हे सहकारी संस्थांच्या यशाचे प्रमुख आधारस्तंभ मानले जातात.

मतभेद असतील; पण उद्दिष्ट एकच — कारखाना सुरू झाला पाहिजे

विशेष सभेत विविध मतप्रवाह समोर आले असले तरी एक बाब स्पष्टपणे जाणवली— शेतकरी, सभासद, कामगार आणि सर्वसामान्य नागरिक यांची इच्छा कारखाना पुन्हा सुरू व्हावा हीच आहे.मतभेद, चर्चा आणि प्रश्न हे सहकारी व्यवस्थेचे अविभाज्य घटक असले तरी त्यातून सकारात्मक मार्ग शोधून संस्थेला नवसंजीवनी देणे ही काळाची गरज आहे.शेतकऱ्यांच्या घामाला योग्य मोबदला, कामगारांच्या हातांना रोजगार, सभासदांचा संस्थेवरील विश्वास आणि तालुक्याच्या अर्थव्यवस्थेला नवी ऊर्जा देण्यासाठी शिरपूर शेतकरी सहकारी साखर कारखाना पुन्हा सुरू होणे हीच आजची खरी गरज असल्याची भावना सर्व स्तरातून व्यक्त होत आहे.